"HEDEF 25"
Anasayfa > ANASAYFA > "Hedef 25"
 
1980’lerde, HIV/AIDS enfeksiyonunun bulaşma riskinin artması ile birlikte; güvenli kan temini için Dünya’da kan hizmetleri alanında, yeni stratejilerin aranması gündeme gelmiştir.
 
Bu doğrultuda, 1989’da Zimbabwe’de “Genç Kan Bağışçılarının Kazanılması” amacıyla Club-25 adlı bir pilot program uygulanmaya başlanmıştır. Bir gençlik konsepti olan Club-25, bireylere kan bağışlayarak hayat kurtarmanın değerini anlatırken; aynı zamanda gençlerin kendi aktivitelerinde sorumluluk almalarını sağlayan bir yöntem haline gelmiştir.
Uluslararası bir hareket olan Club-25, 2006 yılında ülkemizin ihtiyaçlarına göre Hedef-25 Projesi olarak revize edilmiştir. Hedef-25 genç nüfusun eğitimlerini, üniversitelerde gerçekleştirilecek kan bağışı kampanyalarını, hazırlanacak projeleri ve tanıtım faaliyetlerini kapsamaktadır.
Gençleri bir araya getiren bir program olan Hedef-25, gençlere kendi yaşamlarında kullanılabilecekleri bilgiler ile üniversitelerde kan bağışçısı kazanımı konularında donanım kazandırmakta ve toplumda kan bağışı bilincinin oluşturulmasını sağlamaktadır. Böylece toplumsal faydanın temeli atılmakta; güvenli, sürekli ve karşılık beklemeyen kan bağışçılarına ulaşılması konusunda önemli bir yol kat edilmektedir.
2005 yılından itibaren hayata geçirilen Hedef-25 projesi, 2016 yılında Avrupa Birliği projesi olarak Türk Kızılayı Başkanlığı’nda Slovenya’dan ortak bir sivil toplum kuruluşu ile yürütülmüştür.
 

1. PROJENİN GENEL HEDEFLERİ;

Projenin genel hedefleri; gençlerde kan bağışı farkındalığının artırılması, üniversitelerde yürütülecek Hedef-25 çalışmaları ile sivil toplumda kan bağışının önemine yönelik farkındalığın güçlendirilmesi, Türkiye’deki kadınlarda kan bağışı oranının artırılması, kişilerin güvenli ve devamlı kan bağışına teşvik edilmesi; gençlerin kan bağışına ve kan bağışı projelerine katılımının ve AB ile Türkiye arasında toplumsal düzeyde diyaloğun sağlanmasıdır.
Bu proje ile ayrıca gençlerin, güvenli ve devamlı kan bağışı konusunda sivil toplumun farkındalığını artırmayı amaçlayan çalışmalara yönelik aktif katılımları amaçlanmaktadır.
Söz konusu hedeflere ulaşmak için bu proje Analiz, Geliştirme, Uygulama ve Değerlendirme olmak üzere; dört aşamalı olarak ilerleyecek şekilde tasarlanmıştır:  

İlk aşamada, dünyadaki en iyi uygulamalar, önceki ‘Hedef-25’ çalıştayları ile birlikte analiz edilmiştir.
İkinci aşamada, ilk aşamadan elde edilen veriler kullanılarak, eğitim programının içeriği geliştirilmiştir. 
Üçüncü aşamada, eğitim programı uygulanmıştır.
Dördüncü aşamada, uygulamanın değerlendirmesi yapılmıştır.

2016 yılında Hedef-25 projesi Avrupa Birliği Sivil toplum Diyaloğu-IV “Tüketicinin ve Sağlığın Korunması” başlığı altında Türk Kızılayı ve Slovenya’da sivil toplum kuruluşu olarak görev alan Društvo za Razvijanje Prostovoljnega Dela Novo Mesto (Association for Developing Voluntary Work Novo Mesto) ile ortak olarak yürütülmüştür.

Bu kuruluşlar, AB değerlerinin yanı sıra her ülkenin değerlerini anlamak konusunda da birbirlerine katkıda bulunmuşlardır. Projeye dâhil olan öğrenciler hem Türkiye, hem de AB açısından kültürel olarak kendi anlayışlarını ve de duyarlılıklarını geliştirmişlerdir. Uluslararası toplantılar, on-line toplantılar ve ayrıca uygulama aşaması vesilesiyle projenin diyalog cephesinde başarı sağlanmıştır.  Aynı zamanda, kendilerine ait farklı kan bağışı deneyimlerini paylaşmışlardır. Her bir ülkedeki proje ilerleyişini takip edebilmek amacıyla on-line toplantılar düzenlenmiştir.  Uygulama aşamasında, her bir ülkeden seçilmiş eğitmenler ve öğrenciler kendi deneyimlerini paylaşmak ve ortak ülkede yer alan eğitim uygulamalarını gözlemlemek amacıyla karşılıklı ziyaretlerde bulunmuşlardır.

Türk Kızılayı projenin koordinatör faydalanıcısı olarak; DRPDNM ise eş faydalanıcı olarak çalışmalarını yürütmüştür. Proje kapsamında faaliyet ve eğitimlerin gerçekleştirilmesi, proje süresince tüm mal ve hizmet alımlarının gerçekleştirilmesi, teknik, mali ve nihai rapor dosyalarının oluşturulması, Türkiye’deki kan bankacılığı durum analizi, kan bankacılığı konusunda örnek teşkil edecek ülkelerdeki kan bankacılığı durum analizlerinin yapılması, saha çalışmaları eylem planının hazırlanması Türk Kızılayı tarafından gerçekleştirilmiştir.  Slovenya’daki kan bankacığı durum analizleri ve raporlanması DRPDNM tarafından gerçekleştirilmiştir. Ana yararlanıcı olan Türk Kızılayı’nın yürüttüğü proje 214.560,53 Euro bütçelidir.
 

2. YÖNTEM

2005 ve 2006 yıllarında “Üniversiteliler Kan Bağışlıyor” adı ile başlayan kampanyalar 2006 yılından itibaren Hedef-25 adı altında devam etmektedir. 2016 yılında Hedef-25 projesi Avrupa Birliği 4. Dönem Sivil Toplum Diyaloğu Hibe Programı kapsamında, “Tüketicinin ve Sağlığın Korunması” başlığı altında yürütülerek uluslararası platformda örnek bir çalışma olarak yerini almıştır. 2005 yılından bugüne kadar Hedef-25 projesi kapsamında 11 çalıştayda, toplam 1.126 öğrenciye eğitim verilmiştir. Her yıl üniversitelerde yapılan kampanyalarda, alınan kan bağışı sayılarında düzenli bir artış kaydedilmiştir. 2006-2016 yılları arasında üniversitelerde yapılan 26.326 kan bağışı kampanyasından bugüne kadar 1.016.055 ünite kan bağışı kabul edilmiştir.
Çalıştaya katılan öğrenciler okullarına döndükten sonra, bölgelerinde bulunan Kan Bağışı Merkezi ile koordineli olarak, yıl içinde minimum iki kez kan bağışı kampanyası organizasyonu düzenleyip; kan bağışçısı kazanımı faaliyetlerine destek vermektedir. Öğrencilerimiz ayrıca, eğitimlerini sürdürdükleri okullarında, kan bağışçısı kazanımına yönelik kan bağışı merkezi personeli tarafından verilen interaktif eğitimler düzenlemektedir. Proje 15.02.2016-15.05.2017 tarihleri arasında 15 ay boyunca yürütülmüştür.
 

3. 11. HEDEF-25 ÇALIŞTAYI

11. Hedef-25 Çalıştayı, 13-17 Aralık 2017 tarihleri arasında 55 üniversiteden 104 gönüllü öğrenciyle birlikte proje eş faydalanıcısı DRPDNM'den (Novo Mesto Gönüllü Çalışmalarını Geliştirme Derneği) Proje Müdürü, Proje Araştırmacısı, Proje Teknik Destek Personeli, Slovenya Bölgesel Kızılhaç Genel Sekreteri ile hemşirelik bölümünde eğitim gören 4 gönüllü öğrenciyi ve ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Kızılayı adına 4 gönüllü öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.
 

    a.Hazırlık Aşaması

Proje kapsamında katkıları oldukça büyük olan üniversiteler ziyaret edilmeye başlanmıştır. 25 üniversite Rektörü makamında ziyaret edilerek; projenin toplumda gönüllü kan bağışının önemi hususunda bilinç oluşturmak ile bu bilinci güçlendirmek yönünde sağladığı katkılar aktarılmış ve bugüne kadar sağladıkları destekler için kendilerine teşekkür edilmiştir.

2016 Hedef-25 Çalıştayı için 17 Bölge Kan Merkezi ile üniversite rektörlüklerinden, yıl boyunca gerçekleştirilen kan bağışı kampanyalarına destek veren ve başarı gösteren öğrenci isimleri listeler halinde istenmiş; 73 üniversiteden 343 öğrenci ismi bildirilmiştir.  

Bölge Kan Merkezlerinden gelen tüm isimlerden aday öğrenci havuzu oluşturulmuş ve öğrencilerin tamamına ön eleme anketi gönderilmiştir. Ön eleme sürecinde bildirilen tüm öğrencilere anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Ankette kan bağışı, kan bağışçısı ve Hedef-25 ile ilgili bilgilerin ölçüldüğü 6 adet soru sorulmuştur. Uygulanan ankette belirlenen puanlama çerçevesinde eleme yapılmıştır. Ön elemeyi geçen adaylar telefon ile mülakata alınmış ve puanlama sistemine dâhil edilmiştir.
Mülakatlardaki amaç, ismi verilen öğrencilerin;
 
  1. Türk Kızılayı hakkında ne kadar bilgi sahibi olduğu,
  2. Gönüllü çalışmalarına ve sosyal sorumluluk çalışmalarına karşı ilgi düzeyinin,
  3. Türk Kızılayının kan bağışı alanında yürüttüğü faaliyetler hakkındaki bilgi düzeylerinin,
  4. Genel ilgi alanlarının saptanabilmesidir.
Yapılan telefon mülakatları sonucunda Hedef-25 değerlendirme komitesi toplanarak, değerlendirme yapmış ve 55 üniversiteden 108 öğrencinin eğitime uygun olduğu belirlenmiştir.
 

       b.Eğitim

Çalıştay, faaliyet gösterilecek alanlar çerçevesinde planlanarak; ihtiyaçlarında göz önüne alınmasıyla her yıl revize edilmektedir. Çalıştay, Kan Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün yürütmüş olduğu çalışmaları kapsayan teknik eğitim ve proje geliştirme uygulamalarının konu alındığı iki aşamada gerçekleştirilmiştir.
 
İlk aşamada; eğitime katılan 108 üniversite öğrencisi, dört ayrı grupta eğitime alınarak Güvenli Kan Temini Programı ve Ulusal Politikalar, Kan İle Bulaşan Hastalıklar, Kana Uygulanan İşlemler ve Testler, Kan Bağışçısı Seçim Kriterleri ve Kan Bağışı Süreçleri ile ilgili interaktif eğitimler gerçekleştirilmiştir. Bu yıl üniversitelerde yürütülecek faaliyetler için “Kampüsün Kanında Hayat Var” sloganı belirlenmiştir.
İkinci aşamada ise kadın bağışçı ve düzenli kan bağışçısı oranının arttırılmasına yönelik olarak proje çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 8 farklı gruba ayrılan gönüllülerimizden 4 grup “Düzenli Kan Bağışçısı Oranın Arttırılmasına” yönelik projeler üretirken; diğer 4 grup ise “Kadın Bağışçı Oranının Arttırılmasına” yönelik projeler üretmiş ve çalıştayın kapanış günü hazırlanan projelerin sunumları gerçekleştirilmiştir.
 

4.SONUÇ

Projenin Analiz süreci dâhilinde Türk Kızılayı’nın dünden bugüne kan bankacılığı çalışmaları,  Slovenya Kan Bankacılığı ülke durum analizi, Türkiye’de kan bankacılığı mevcut durum analizleri ve Hedef-25 uygulamaları konusunda iyi uygulama örneklerini içeren “Analiz Bilgi Kitapçığı” hazırlanmıştır. Hazırlanan kaynak kapsamlı bir analiz kitabı olarak yerini almıştır.

 
Bununla beraber Hedef-25 kapsamında bir araya gelen gençlerde, kan bağışının ve kan bağışçısı kazanımının önemi hususunda bilinç oluşturulmuş ayrıca onlara, eğitimler sayesinde, kişisel gelişimlerine katkı sağlayacak yetkinlikler kazandırılmıştır. Proje kapsamında 15.02.2016-15.05.2017 tarihleri arasında 5.695 kan bağışı kampanyası ile 267.253 ünite kan bağışı kabul edilmiştir.
 
Hedef-25 kapsamında verilen eğitim sayısı arttıkça gençlerde kan bağışlama bilinci artarken; kan bağışı ve düzenli kan bağışçısı sayılarında da artış olduğu tespit edilmiştir.
 
Proje kapsamında, 01.01.2017-15.05.2017 tarihleri arasında Kadın Bağışçı Oranında % 4,5 ; Düzenli Kan Bağışçısı Oranında ise %5 artış olduğu gözlenmiştir. 


 

Hedef 25’de neler oluyor: https://www.facebook.com/hdf25
Not: Bir facebook oturumu açarak linke ulaşabilirsiniz.

Sivil Toplum Diyaloğu Hedef 25 Projesi Eğitim Kitabı; 
http://kankutuphanesi.kizilay.org.tr/Medya_Araclari/Projeler/Hedef25/Kitap/STD_Hedef_25_Projesi_Egitim_Kitabi.pdf


Sivil Toplum Diyaloğu Hedef 25 Projesi Araştırmalar Kitabı; 

http://kankutuphanesi.kizilay.org.tr/Medya_Araclari/Projeler/Hedef25/Kitap/STD_Hedef25_Projesi_Arastirmalar_Kitabi.pdf